Wij mensen hebben allemaal onze verlangens. Ons leven verloopt vaak soepel en toch weten we iets dat ons na aan het hart ligt niet te bereiken. Dat schuurt. Het lijkt alsof er zand in de machine zit. Onze onvervulde verlangens ontstaan vaak door gevoelens van behoeften en gemis. 

Ook teams kunnen last hebben van “onvervulde verlangens”. Dit ontstaat meestal door gebeurtenissen binnen de organisatie die een grote (emotionele) impact hebben en aan het optimaal functioneren van een team in de weg staan. Het team raakt in verwarring en ontwikkelt patronen die het presteren en de groei van het team of de gehele organisatie belemmeren. Wij hebben een aanpak ontwikkeld die hier een antwoord op heeft. 

Zand in de machine

Het zand is een mooie metafoor voor de bijna onzichtbare last die een team met zich mee kan dragen. Meestal is het zand in de machine gekomen door gebeurtenissen waar veel emotie bij vrij komt. Denk aan een ingrijpende fusie of mislukte reorganisatie, ontslag, fraude of het plotselinge overlijden van een collega of leidinggevende. De daarmee gepaard gaande bestaansonzekerheid of het verdwijnen van verbindingen zorgen voor een vacuüm. Doorgaans ontstaat een verlammende angst of grote onrust in het team. Het is een illusie te denken dat het zand met de tijd vanzelf verdwijnt. Een team doet er juist goed aan te erkennen dat het er is en op zoek te gaan naar de oorzaak ervan.

Het zand zichtbaar maken: het onthullen van het onbewuste leven van organisaties

Zand is moeilijk vast te grijpen. Hoe harder je knijpt, hoe meer het door je vingers wegglipt. Voor het zichtbaar maken van het zand in de machine en de oorzaak en betekenis ervan, brengen teamopstellingen veel verheldering voor betrokkenen. Wij werken met een door het team geformuleerde “verlangens-zin”. Wij vragen de teamleden ieder voor zich in één kort zin hun onvervulde verlangen uit te spreken. De woorden uit deze zinnen krijgen in de opstelling een eigen plek in de ruimte. De teamleden representeren de woorden en spreken hun ervaringen op die plek uit. Geleidelijk ontstaat het beeld van de relevante gebeurtenis die heeft geleid tot het teamverlangen, de reactie daarop en het overlevingsmechanisme van het team. De teamopstelling onthult wat verborgen en onbesproken is gebleven. Duidelijk wordt wat nodig is om het zand uit de machine te verwijderen, ofwel om het team weer in zijn kracht te zetten.

Ontdekken en erkennen vergt moed en lef 

Uitgaande van de metafoor van een team of organisatie als een geoliede machine vergt het lef van leidinggevenden en hun medewerkers om op zoek te gaan naar het zand in hun machine. Het vergt lef om dit proces van ontdekken en erkennen aan te gaan. Wij zijn ervan overtuigd dat deze uitdagende stap veel zal brengen. Onze ervaring is dat het de investering meer dan waard is. Durf jij het ook aan te gaan?

Marc Stekelenburg en Joop Teunissen van Manen